Η μόρφωση των κοριτσιών και ο φόβος των ισλαμιστών

Οταν ισλαμιστές τρομοκράτες στη Νιγηρία οργάνωσαν μια μυστική επίθεση τον περασμένο μήνα, δεν έβαλαν στο στόχαστρο ένα στρατώνα, έναν αστυνομικό σταθμό ή μια βάση μη επανδρωμένων βομβαρδιστικών. Oχι, οι μαχητές της Μπόκο Χαράμ επιτέθηκαν σε κάτι ακόμα πιο τρομακτικό για εκείνους: ένα σχολείο για κορίτσια.

Τα μορφωμένα κορίτσια είναι ο χειρότερος εφιάλτης των φανατικών της οπισθοδρόμησης. Γι’ αυτό οι Πακιστανοί Ταλιμπάν πυροβόλησαν τη 15χρονη Μαλάλα Γιουσαφζάι στο κεφάλι. Γι’ αυτό οι Αφγανοί Ταλιμπάν ρίχνουν οξύ στο πρόσωπο κοριτσιών που θέλουν να μορφωθούν. Γιατί όμως φοβούνται τόσο πολύ την εκπαίδευση των κοριτσιών; Διότι δεν υπάρχει μεγαλύτερη δύναμη μεταμόρφωσης μιας κοινωνίας. Η χειρότερη απειλή γι’ αυτούς δεν είναι οι πύραυλοι από μη επανδρωμένα αεροπλάνα, αλλά τα κορίτσια που διαβάζουν βιβλία.

Από αυτή τη σκοπιά, η Μπόκο Χαράμ φέρθηκε λογικά –αν και βάρβαρα– όταν απήγαγε μερικά από τα πιο ευφυή και φιλόδοξα κορίτσια στην περιοχή και ανακοίνωσε, μάλιστα, ότι θα τα πουλήσει ως σκλάβες. Αν θέλεις να καθηλώσεις τη χώρα σου στην οπισθοδρόμηση, βάλε χειροπέδες στις κόρες σου.

Εκείνο που με θλίβει είναι ότι εμείς στη Δύση δεν συμπεριφερόμαστε το ίδιο ορθολογικά. Για να καταπολεμήσουμε τους τρομοκράτες, επενδύουμε υπερβολικά στα στρατιωτικά εργαλεία και όχι τόσο στα εργαλεία της εκπαίδευσης, που αποδεδειγμένα είναι πιο αποτελεσματικά. Ο πρόεδρος Ομπάμα δίνει το πράσινο φως για βομβαρδισμούς με μη επανδρωμένα αεροπλάνα, αλλά αμελεί την υπόσχεση που έδωσε το 2008 ότι θα διαθέσει 2 δισ. δολάρια για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου ταμείου για την εκπαίδευση.

Γιατί, λοιπόν, έχει τόσο μεγάλη σημασία η εκπαίδευση των κοριτσιών; Πρώτα πρώτα, γιατί αλλάζει τη δημογραφία. Ενας από τους παράγοντες που συνδέονται με την αστάθεια, είναι το μεγάλο ποσοστό νέων στον πληθυσμό. Οσο περισσότεροι είναι οι άνεργοι νεαροί άνδρες 15-24 ετών σε μια χώρα, τόσο μεγαλύτερο είναι το δυναμικό αναταραχής, και αυτό ισχύει ιδιαίτερα όσον αφορά τις αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτό σημαίνει ότι ο περιορισμός των γεννήσεων τείνει να οδηγεί στη σταθερότητα, και εδώ είναι που παρεμβαίνει η εκπαίδευση των κοριτσιών. Μορφώνεις ένα αγόρι και πιθανότατα θα αποκτήσει μικρότερη οικογένεια, αλλά η διαφορά δεν θα είναι σημαντική. Αν όμως μορφώσεις ένα κορίτσι, θα αποκτήσει πολύ λιγότερα παιδιά. Η διαπίστωση αυτή στηρίζεται σε αξιόπιστες μελέτες.

Γενικότερα, η μόρφωση των κοριτσιών μπορεί να διπλασιάσει το εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό. Δίνει μεγάλη ώθηση στην οικονομία, ανεβάζοντας τις απαιτήσεις για καλύτερο επίπεδο ζωής και κινητοποιώντας μια ανοδική έλικα ανάπτυξης. Η οικονομική άνθηση της Ασίας οικοδομήθηκε πάνω στη μόρφωση των κοριτσιών και στη μετακίνησή τους από την ύπαιθρο σε πιο παραγωγικές εργασίες στις πόλεις.

Η μόρφωση των κοριτσιών, βέβαια, δεν είναι πανάκεια. Η Σαουδική Αραβία και το Ιράν εκπαιδεύουν τα κορίτσια τους, αλλά δεν τους δίνουν πρόσβαση σε θέσεις ισχύος. Oταν όμως μια χώρα μορφώνει και απελευθερώνει τα κορίτσια της, αυτές οι μορφωμένες γυναίκες γίνονται πολλαπλασιαστές για το καλό.

Η Αντζελίν Μουγκγουεντέρε ήταν ένα πάμφτωχο κορίτσι από τη Ζιμπάμπουε, που οι συμμαθητές της την κορόιδευαν επειδή πήγαινε στο σχολείο ξυπόλυτη. Δεν μπορούσε ν’ αγοράσει σχολικά εφόδια, κι έτσι έπλενε πιάτα στα σπίτια των δασκάλων της με την ελπίδα να πάρει σε αντάλλαγμα ένα στιλό ή ένα τετράδιο. Η Αντζελίν, όμως, ήταν πολύ έξυπνη κι επιμελής. Στις εξετάσεις της έκτης δημοτικού, που γίνονται σε εθνικό επίπεδο, πέτυχε μία από τις υψηλότερες βαθμολογίες στη χώρα. Δεν είχε όμως τη δυνατότητα να προχωρήσει, διότι η οικογένειά της δεν μπορούσε να πληρώσει τα δίδακτρα. Τότε ήταν που παρενέβη μια μη κερδοσκοπική οργάνωση, η Campaign for Female Education (Camfed), η οποία βοήθησε ώστε να συνεχίσει το σχολείο η Αντζελίν. Τελείωσε με άριστες επιδόσεις το γυμνάσιο και τώρα είναι περιφερειακή διευθύντρια της Camfed, με αρμοδιότητα να βοηθάει φτωχά κορίτσια να φοιτούν στο σχολείο σε τέσσερις αφρικανικές χώρες. Ανταποδίδει στο πολλαπλάσιο τη βοήθεια που δέχθηκε.

Η μόρφωση των κοριτσιών και η ενδυνάμωση των γυναικών είναι εγχειρήματα σε μεγάλο βαθμό εφικτά. Ξοδεύουμε δισεκατομμύρια δολάρια για τη συλλογή πληροφοριών, την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τις στρατιωτικές επεμβάσεις, παρότι τα αποτελέσματα όλων αυτών είναι αμφισβητούμενα. Σε σύγκριση, η εκπαίδευση των κοριτσιών έχει ελάχιστη οικονομική στήριξη, παρόλο που είναι αποδεδειγμένα πολύ πιο αποτελεσματική.

Του Nicholas Kristof των New York TImes δημοσίευση στην Καθημερινή

Τρομοκρατία και θανατική ποινή

     Ο Μπραζιγιάκ ήταν ποιητής. Από το έργο του κυκλοφορεί ακόμη μόνον μια ανθολογία ελληνικής ποίησης. Ανήκε σ’ αυτήν την ακραιφνώς φιλελληνική ομάδα των Γάλλων ακροδεξιών διανοουμένων, ηγέτης της οποίας υπήρξε ο Μωρράς – έχουν ενδιαφέρον οι ανταποκρίσεις αυτού του τελευταίου από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896 όπου υιοθετεί κατά γράμμα την θεωρία ότι οι σύγχρονοι Ελληνες είναι παιδιά των αρχαίων. Ο Μπραζιγιάκ, στην διάρκεια της Κατοχής συνεργάστηκε με τους Γερμανούς. Εξέδιδε την εφημερίδα «Je suis partout» που διακρινόταν για τον βίαιο αντισημιτισμό της. Μετά την απελευθέρωση συνελήφθη και καταδικάστηκε σε θάνατο. Μετά την δίκη του και την εκτέλεσή του αυτοκτόνησε και ο άλλος διάσημος συνεργάτης των Γερμανών, ο Πιερ Ντριέ Λα Ροσέλ, που ανέλαβε την διεύθυνση του περιοδικού του Γκαλλιμάρ επί Κατοχής. Το ενδιαφέρον στην υπόθεση Μπραζιγιάκ είναι ότι με κείμενό τους εκατό περίπου συγγραφείς και διανοούμενοι ζήτησαν να του δοθεί χάρη. Επικεφαλής τους ήταν ο Μωριάκ και, αν δεν κάνω λάθος, ο Ντε Γκωλ την απέρριψε λέγοντας το περίφημο «Η τέχνη δεν εξιλεώνει τα εγκλήματα». Κάποιος έπρεπε να θυσιασθεί για να εξιλεωθεί το άγος της γαλλικής πνευματικής ζωής. Ανάμεσα σε όσους υπέγραψαν ήταν και ο Αλμπέρ Καμύ. Αυτός, στο ημερολόγιό του σημειώνει ότι ξαγρύπνησε μια ολόκληρη νύχτα για να πάρει την απόφασή του. Λέει ότι τον Μπραζιγιάκ ποτέ του δεν τον χώνεψε ως άνθρωπο και ποτέ του δεν τον εκτίμησε ως συγγραφέα. Λέει ακόμη ότι αν βρισκόταν ο ίδιος ο Καμύ στην θέση του ήταν σίγουρος ότι ο Μπραζιγιάκ δεν θα έκανε το παραμικρό για να του συμπαρασταθεί. Παρ’ όλα αυτά πήρε την απόφαση να υπογράψει διότι ήταν εναντίον της θανατικής ποινής. Προσοχή. Σήμερα αν δηλώσεις πως είσαι εναντίον της θανατικής ποινής κάνεις μια πολιτικώς ορθή δήλωση. Τον χειμώνα του ’44 προς ’45 όμως, στην Ευρώπη που την είχε κατασπαράξει ο ναζισμός, όταν ο ίδιος έχεις κινδυνεύσει την ζωή σου, κι όταν έχεις δει φίλους σου να εκτελούνται το λιγότερο που μπορείς να πεις είναι πως η δήλωση αποκαλύπτει το ηθικό έρμα ενός από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του εικοστού αιώνα – ενίοτε έχουν και οι συγγραφείς ηθικά ζητήματα. Την ίδια στάση τήρησε ο Καμύ και στον πόλεμο της Αλγερίας όπου τάχθηκε κατά της τρομοκρατίας του Μετώπου Εθνικής Απελευθέρωσης και κατά των βιαιοτήτων που διέπραττε ο γαλλικός στρατός. Ηταν τότε που ο Σαρτρ, πάντα εκ του ασφαλούς, τον κατήγγειλε ως αντιδραστικό για να αναλάβει ο ίδιος τον ρόλο του Μεγάλου Ιεροεξεταστή της γαλλικής διανόησης, δικάζοντας, καταδικάζοντας και πέφτοντας μονίμως έξω.

     Ολα αυτά τα ιστορικά, λίγο ως πολύ γνωστά, για να πω ότι το πρόβλημα με τις δολοφονίες της τρομοκρατίας δεν είναι αν πρόκειται για πολιτικές δολοφονίες ή για σκέτες δολοφονίες. Ο Πέτρος Τατσόπουλος το έθεσε πολύ σωστά λέγοντας πως αν βγαίνοντας από το στούντιο σκότωνε τον συνομιλητή του στο τηλεοπτικό πάνελ και μετά δήλωνε πως το έκανε για πολιτικούς λόγους αυτό δεν θα τον έκανε λιγότερο δολοφόνο. [...]

     Οσο κι αν η ηθική είναι λέξη παρωχημένη στο λεξιλόγιο της μεταμοντέρνας ανεμελιάς, πιστεύω ότι το πρόβλημα με την τρομοκρατία είναι κατ’ εξοχήν ηθικό. Ηθικό επειδή κάποιες ομάδες ανθρώπων αποφασίζουν να εφαρμόσουν την θανατική ποινή κατά βούληση, θεωρούν τους εαυτούς τους άξιους να είναι και εισαγγελείς, και δικαστές και εκτελεστές. Ανήθικο γιατί, κατά κάποιον τρόπο, το πράττουν εκ του ασφαλούς, γνωρίζοντας δηλαδή πως οι ίδιοι δεν κινδυνεύουν από την ίδια ποινή που εφαρμόζουν. Υποθέτω πως γνωρίζουν ότι η θανατική ποινή έχει καταργηθεί στην χώρα μας όπως και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ενωση. Οφθαλμός αντί οφθαλμού. Θα σου βγάλω το μάτι ξέροντας ότι εσύ δεν μπορείς να βγάλεις το δικό μου. Ισχυρίζονται βέβαια πως το κράτος είναι βίαιο και το μνημόνιο σκοτώνει όπως παλιότερα σκότωνε ο ιμπεριαλισμός, τα μονοπώλια και παγίως σκοτώνει ο καπιταλισμός και δρουν εφαρμόζοντας τον νόμο της συλλογικής ευθύνης [...] Τον Παύλο Μπακογιάννη δεν τον δολοφόνησαν επειδή ο ίδιος είχε διαπράξει κάποιο έγκλημα, αλλά ως εκπρόσωπο μιας πολιτικής που οι δολοφόνοι του αποφάσισαν πως είναι εγκληματική.

[...] Με αυτό το σκεπτικό κάποιοι αναγνωρίζουν ελαφρυντικά, αφού ο επιθετικός προσδιορισμός «πολιτική» χρησιμοποιείται όπως παλιότερα τα εγκλήματα τιμής. Ούτως ή άλλως όμως η δημόσια συζήτηση γύρω από την τρομοκρατία, στον βαθμό που δεν θέτει τα ηθικά ζητήματα που εγείρει η δράση της, θα διαιωνίζεται χωρίς να παράγει αποτελέσματα. [...]

Διασκευασμένο κείμενο του Τάκη Θεοδωρόπουλου. Αναδημοσίευση από την Καθημερινή